Kto szczególnie narażony jest na infekcje dróg moczowych?
Stanom zapalnym dróg moczowych sprzyja wychłodzenie jamy brzusznej, czyli np. przemarznięcie, długie kąpiele w zimnej wodzie. Jednak bezpośrednimi winowajcami infekcji zawsze są patogeny: w 90% bakterie (E.coli), rzadziej wirusy, sporadycznie grzyby (zakażenia grzybicze zdarzają się właściwie tylko u osób z obniżoną odpornością, w czasie długotrwałej antybiotykoterapii lub cewnikowanych).
W jaki sposób bakterie znajdują warunki do rozwoju w drogach moczowych? U osób starszych może to wynikać z trudności w przestrzeganiu higieny osobistej, długiego zalegania moczu w pęcherzu albo w wyniku spożywania zbyt małej ilości płynów. Nie bez znaczenia są też postępujące z wiekiem zmiany anatomiczne: powiększenie gruczołu krokowego u mężczyzn lub obniżanie się pęcherza i skrócenie cewki moczowej u kobiet. Częstymi patologicznymi przyczynami zalegania moczu są postępujące z wiekiem schorzenia neurologiczne, np. dyskinezy pęcherza, które powodują niecałkowity skurcz pęcherza moczowego i jego niepełne opróżnianie. Równie często zapalenie pęcherza pojawia się w kamicy nerkowej, ponieważ kamienie nie tylko powodują utrudnienie odpływu moczu, ale również są siedliskiem bakterii, a drażniąc błonę śluzową, prowadzą w końcu do wytworzenia się stanu zapalnego. Na częste infekcje dróg moczowych narażeni są też cukrzycy, bowiem glukoza zawarta w moczu w dużym stężeniu jest dobrą pożywką dla bakterii.

Czym jest dziedziczna skłonność do zachorowania na nowotwór? Jest to sytuacja, gdy u członków rodziny stwierdza się obecność tzw. mutacji genetycznej, czyli zmiany prawidłowego materiału genetycznego, która powoduje większe ryzyko zachorowania na określona chorobę nowotworową np. raka piersi.
Mutacje, czyli uszkodzenia DNA, występują w komórkach organizmu niemal nieustannie, ale zdecydowana większość z nich jest naprawiana przez organizm. Tylko nieliczne mutacje pozostają nienaprawione i powodują rozwój nowotworu. Wyjątkowo rzadko dotyczą uszkodzeń komórek rozrodczych, a co za tym idzie, mogą być przekazywane potomstwu.
Za każdą chorobę nowotworową odpowiada mutacja komórki, która następnie dzieli się w niekontrolowany sposób i tworzy guz nowotworowy. Jednak zwykle taka mutacja powstaje w trakcie życia organizmu, dotyczy tylko określonych komórek (np. gruczołu piersiowego) i nie jest dziedziczna. Jednak u niektórych osób mutacja obecna jest w każdej komórce od chwili poczęcia i istnieje duże prawdopodobieństwo, że ujawni się dając początek chorobie nowotworowej. Taką mutację nazywamy dziedziczną.
Czy badając geny można się dowiedzieć, czy zachoruje się na raka piersi lub inny nowotwór? Niestety nie. Badanie genetyczne może jedynie pomóc w odpowiedzi na pytanie: „Jakie jest prawdopodobieństwo, że zachoruję na raka piersi lub inny nowotwór?”. Żadne badanie nie jest w stanie wykluczyć możliwości choroby nowotworowej. Dlatego badania genetyczne przeprowadza się w celu znalezienia osób szczególnie narażonych na rozwój np. raka piersi, a nie w celu wykluczenia możliwości zachorowania.
Czy wykonując badania genetyczne można się dowiedzieć jakie jest prawdopodobieństwo wystąpienia wszystkich nowotworów?
Niestety nie. Lekarz poradni genetycznej kieruje na badanie w kierunku mutacji genu, której obecność podejrzewa w rodzinie na podstawie wywiadu rodzinnego. Inne badanie zleci jeśli podejrzewa np. rodzinnego raka jelita grubego, a inne gdy podejrzewa rodzinnego raka piersi lub jajnika.
Czy wszystkie chore z rakiem piersi i ich rodziny powinny wykonywać badania genetyczne? Badania genetyczne są wskazane w tzw. rodzinach wysokiego ryzyka, czyli w takich, w których występuje kilka zachorowań na raka piersi lub nowotwory pokrewne.

Uwaga miażdżyca!

Miażdżyca którą można nazwać „korozją tętnic” (choroba nieuleczalna, przewlekła i postępująca), to proces zapalno – degeneracyjny powodujący uszkodzenia ścian tętnic, ich twardnienia i stopniowe zwężania się aż do całkowitego zamknięcia (niedrożność). Za główne czynniki predysponujące do miażdżycy uznaje się: skłonności genetyczne, płeć, wiek, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę oraz zaburzenia gospodarki lipidowej.
Miażdżyca najczęściej dotyka: serca (choroba niedokrwienna serca, zawał serca, dławica piersiowa), kończyn dolnych (miażdżyca tętnic kończyn dolnych), mózgu (udary). Objawy jakie daje to: niedokrwienie narządów oraz osłabienie lub całkowity zanik tętna chorych tętnic (rozpoznanie przy pomocy USG Doppler czy angiografii).

Leczenie miażdżycy polega w zasadzie jedynie na spowalnianiu procesu miażdżycowego, łagodzeniu jego przebiegu i związanych z nim dolegliwości (podawanie statyn, kwasu acetylosalicylowego, inhibitorów ACE, leków poprawiających ukrwienie narządów, stosowanie właściwej diety, uprawianie wysiłku fizycznego, zaprzestanie stosowania używek). W przypadku gdy „korozja tętnic” jest bardzo zaawansowana u chorych wykonuje się zabiegi mechanicznie poszerzające światło tętnic (balonikowanie) lub pomostowanie pomiędzy drożną częścią tętnicy, a narządem do którego doprowadza krew (by-passy).

Postępowanie wspomagające w leczeniu raka piersi 

Terapie wspomagające mogą być dodatkowym środkiem poprawiającym samopoczucie i jakość życia. Mogą być stosowane w toku konwencjonalnych metod leczenia, a więc chirurgii, radioterapii, chemio- i hormonoterapii.
Takim uzupełnieniem właściwego leczenia są:
terapie relaksacyjne i medytacja (redukcja lęku, obniżenie poziomu napięcia nerwowego i stresu)
aktywność fizyczna zgodna z potrzebami i możliwościami kobiety (zmniejszenie uczucia zmęczenia i stresu)
metoda wizualizacji (sterowanej wyobraźni)
muzykoterapia i terapia poprzez sztukę (arteterapia)
aromaterapia (może pomóc zwalczyć uboczne skutki chemioterapii – nudności, nadwrażliwość zapachową)
masaż dieta opracowana przez specjalistę
udział w grupie wsparcia

Jak działają terapie wspomagające?
Podczas procesów diagnozy i leczenia raka piersi większość kobiet doznaje silnego stresu, przeżywa całą gamę negatywnych emocji – lęku, depresji, gniewu – co wywołuje znaczny dyskomfort psychiczny oraz utrudnia codzienne życie kobiet i ich rodzin. Udział w akceptowanej przez kobietę dodatkowej terapii może poprawić jej samopoczucie i codzienne funkcjonowanie, pomóc jej radzić sobie ze stresem czyli poprawić jakość życia.
Ważne jest aby leczenie wspomagające prowadzili specjaliści – psychologowie kliniczni, psychoterapeuci, fizjoterapeuci – najlepiej wchodzących w skład zespołów leczących raka piersi.
Dla każdej kobiety ważny jest styl życia sprzyjający zdrowieniu, a więc właściwe odżywianie, aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, relaks, efektywne radzenie sobie ze stresem. Wybór dodatkowej terapii wspomagającej powinien być jej decyzją, po uzyskaniu akceptacji lekarza prowadzącego.

Pamiętaj! Leczenie wspomagające, jak sama nazwa wskazuje – „wspomaga” – ale nie leczy raka piersi, nie zapobiega jego nawrotowi i ewentualnym przerzutom.

Probiotyki to żywe szczepy ściśle określonych bakterii, które dostarczone do organizmu w odpowiednich ilościach wywierają korzystny i pożądany efekt zdrowotny.

Po co stosować probiotyki?
Głównym celem stosowania probiotyków jest odbudowa zaburzonej równowagi mikrobiologicznej w przewodzie pokarmowym, przede wszystkim w jelicie grubym. W zdrowym organizmie znaczną część mikroflory jelitowej stanowią drobnoustroje z rodziny Lactobacillus i Bifidobacterium i są one niezbędne dla prawidłowej aktywacji i regulacji działania układu immunologicznego (odpornościowego) zlokalizowanego w jelitach.
Bakterie jelitowe pełnią rolę „trenerów” komórek odpornościowych zlokalizowanych w przewodzie pokarmowym, w dużej mierze przyczyniając się do tego, że jesteśmy mniej podatni na rozwój infekcji. Dodatkowo metabolity wytwarzane przez szczepy bakterii jelitowych wpływają na ogólnoustrojowe łagodzenie stanu zapalnego w organizmie, ponieważ dzięki nim i zakwaszonemu środowisku jelita, bakterie chorobotwórcze są skutecznie eliminowane. Kolejną pożądaną cechą opisywanych mikroorganizmów jest zdolność wytwarzania substancji sprzyjających utrzymaniu ciągłości śluzówki jelita oraz produkcja witamin z grupy B i K.

W momencie kiedy mikroflora jelit zostaje zaburzona jesteśmy bardziej narażeni na występowanie chorób alergicznych i atopowych, obniżoną odporność i występowanie chorób autoimmunologicznych.

Do czynników najsilniej uszkadzających mikroflorę jelitową należą: antybiotyki, stosowane leki (m.in. niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen), przebyte choroby i terapie (m.in. chemioterapia, radioterapia), niezdrowa – wysokoprzetworzona żywność, używki, zanieczyszczenie i wyjałowienie środowiska w którym żyjemy i wiele innych czynników.
Z tego względu odbudowa uszkodzonej mikroflory jelitowej jest istotnym elementem terapii. Należy ją stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, a nie kolorowych czasopism pseudomedycznych.

Warto wiedzieć, iż probiotyki nie są „cudownym panaceum” na wszystkie choroby. Szerokie rozpowszechnienie produktów probiotycznych w mediach doprowadziło do błędnego przekonania na temat uniwersalnego działania tych preparatów. Tym czasem szczepy probiotyczne należy stosować jedynie w konkretnych chorobach, w których ich skuteczność została potwierdzona badaniami klinicznymi. Niestety dużą grupa preparatów probiotycznych obecnych na rynku, takich badań w ogóle nie posiada.
Niektóre bakterie zawarte w preparatach reklamowanych jako „probiotyczne” w ogóle nie spełniają odpowiednich kryteriów probiotycznych (zbyt niska liczba bakterii w preparacie, niestabilność szczepów w trakcie przechowywania, brak zdolności przeżywania w środowisku kwasu solnego i soli żółci, niezdolność do przylegania do nabłonka jelita, brak pożądanych cech prozdrowotnych). Olbrzymia część preparatów dostępnych na rynku jest rejestrowana jako suplement diety (brak badań klinicznych).

Aby uzyskać pożądany efekt leczniczy należy zastosować ściśle określony szczep probiotyczny, o potwierdzonej skuteczności w profilaktyce czy tez leczeniu danej choroby. Równie istotne jest zastosowanie odpowiednio wysokiej dawki probiotyku, ponieważ część bakterii ulegnie strawieniu w żołądku i dwunastnicy. Z tego względu konieczne jet zapewnienie odpowiednio wysokiej liczebności bakterii, aby odpowiednia ich ilość dotarła do jelita grubego, stanowiącego miejsce docelowe działania probiotyku.

Skuteczność probiotykoterapii zależy więc od wielu kwestii, wśród których kluczowymi są dobór preparatu odpowiedniego w konkretnej chorobie, właściwa liczebność szczepu oraz jakość stosowanego produktu.

Szkielet dorosłego człowieka składa się z około 200 kości. Poszczególne elementy kośćca są ze sobą połączone stawami, które umożliwiają swobodny ruch w określonych zakresach. Dopóki nasz układ ruchu działa bez zarzutu, nie odczuwamy nawet, że codziennie z jego pomocą możemy wykonać setki czynności. To jak trudno się obejść bez pełnej sprawności stawów zauważamy dopiero gdy są uszkodzone.

Warto zatem zwrócić uwagę na 3 istotne elementy, wspomagające zachowanie zdrowych kości i sprawnych stawów:

1. Ruch: systematyczna aktywność fizyczna uelastycznia więzadła i wzmacnia mięśnie stabilizujące stawy, a także pozytywnie wpływa na metabolizm chrząstki stawowej. Warto dbać o odpowiednią ilość niezbyt forsownego ruchu – najlepiej 5 razy w tygodniu przez 30 minut aktywnie spędzać czas np. na spacerowaniu czy jeździe na rowerze. Odpowiednio dobrana forma ruchu, intensywność i systematyczność, a także optymalnie i indywidualnie dobrany czas trwania ćwiczeń wywołują bardzo pozytywne skutki.
2. Prawidłowa masa ciała: Istnieje istotna korelacja (współzależność) pomiędzy masą ciała człowieka, a obciążeniem jakie przez to zadawane jest stawom. Im więcej ważymy, tym bardziej obciążamy stawy, co może prowadzić do ich szybszego zużywania się. Utrzymanie masy ciała w normie jest więc ważnym czynnikiem profilaktycznym.
3. Zróżnicowana dieta: jest podstawowym elementem pomagającym zachować witalność i sprawność. Warto spożywać produkty bogate w witaminę C, gdyż pomaga ona w prawidłowej produkcji kolagenu, który zapewnia z kolei właściwe funkcjonowanie chrząstki oraz kości.
Właściwa gęstość mineralna kości i prawidłowy przebieg procesu ich mineralizacji również wymaga dostarczania z dietą odpowiednich składników. Tkanka kostna jest strukturą o wysokiej dynamice, nieustannie podlegającą procesom przebudowy. W zależności od potrzeb metabolicznych organizmu stale zachodzą w niej równoważące się procesy odkładania wapnia i jego uwalniania.
Wapń jest potrzebny do utrzymania zdrowych kości i zębów, ponieważ jest ich zasadniczym budulcem mineralnym. Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu przez organizm oraz w utrzymywaniu prawidłowego ich poziomu we krwi. Natomiast witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych kości wpływając na proces wbudowywania wapnia do struktury kostnej.
Warto pamiętać o tych danych układając swój codzienny jadłospis.

Hormonoterapia w leczeniu raka piersi

Hormonoterapia to leczenie stosowane u chorych, u których stwierdzono obecność receptorów hormonalnych w komórkach nowotworowych. Receptory to substancje białkowe w komórkach, za pośrednictwem których hormony (estrogeny, progesteron) wpływają na funkcje tych komórek, w tym na ich wzrost.
Celem hormonoterapii jest zmniejszenie wpływu hormonów na wrażliwe komórki nowotworowe. Odbywa się to przez zablokowanie receptorów lub zmniejszenie poziomu hormonów w organizmie oraz hamowanie funkcji jajników.
Hormonoterapia może być stosowana jako leczenie samodzielne, jakkolwiek u większości chorych są wskazania do zastosowania kilku metod leczenia uzupełniającego (chemioterapii, terapii celowanej, radioterapii). Kojarzenie różnych metod leczenia jest szeroko stosowane, jednak trzeba pamiętać, że nie wszystkie można stosować w tym samym czasie, np. ze względu na mniejszą skuteczność jednoczasowego leczenia, w pierwszym etapie powinna zostać zastosowana chemioterapia, a po jej zakończeniu rozpoczęta hormonoterapia.
Jak każde leczenie tak i hormonoterapia powodują określone objawy niepożądane. Każdy z chorych reaguje indywidualnie, stąd też wystąpienie tych objawów i ich nasilenie może być różne. Zwykle jednak hormonoterapia może wywołać objawy charakterystyczne dla okresu menopauzy, to znaczy: uderzenia gorąca, suchość pochwy, osłabienie popędu płciowego.
W razie gdy objawy te stanowią istotny problem utrudniający normalne życie, należy porozmawiać o tym z lekarzem onkologiem lub innym lekarzem, informując go jednocześnie o swojej chorobie i przyjmowanych lekach.

Hormonoterapia jest formą leczenia uzupełniającego prowadzonego przez lekarza specjalistę onkologa. W razie wystąpienia jakichkolwiek objawów ubocznych, wątpliwości i pytań, należy zwrócić się do lekarza prowadzącego leczenia.

Dziś często zwracamy uwagę na zdrowie Greków czy Włochów, a ich dieta uważana jest za pożądany model żywienia. Jej założenia, takie jak: duże spożycie owoców i warzyw, roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych, ryb i nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie pochodzących z oliwy z oliwek), umiarkowane spożycie alkoholu, czerwonego mięsa, produktów mlecznych i tłuszczów trans – są zbliżone do modelu zdrowego stylu życia/ modelu zdrowej diety.
A jak wygląda dieta Polaków? Często obecne jest w niej białe pieczywo, czerwone mięso, słodzone napoje, przetworzona żywność i tłuszcze zwierzęce. Czy zatem Polacy powinny przejść na dietę śródziemnomorską? Czy raczej powinnyśmy jeść produkty zgodne z naszą strefą klimatyczną?
Istnieje pogląd, że dla lepszego samopoczucia, nasze codzienne menu powinno zawierać produkty, które naturalnie występują w naszej strefie klimatycznej. Dlatego nie ma konieczności by każdy z nas próbował sadzić w swoim ogrodzie drzewa oliwne. Zamiast śródziemnomorskich ryb np. płaszczek czy sardynek sięgnijmy po dorsza czy sandacza. Wystarczy, że zamiast oliwy z oliwek będziemy używać olejów charakterystycznych dla naszej strefy klimatycznej czyli oleju rzepakowego czy lnianego. Dołączmy do naszej codziennej diety rośliny strączkowe: groch, fasolę, bób, ciemne pieczywo pełnoziarniste, a podczas nadchodzącej pory jesienno – zimowej korzystajmy z kiszonek: kiszonej kapusty, kiszonych ogórków, które są bogatym źródłem błonnika, soli mineralnych oraz witamin C, B i K, zawierają też spore ilości potasu, cynku i żelaza (zwracajmy tylko uwagę na to aby były to produkty kiszone (proces naturalnego rozkładu cukrów prostych na kwas mlekowy przy użyciu bakterii kwasu mlekowego), a nie kwaszone (proces uzyskiwany przy ingerencji chemii przemysłowej: kwasu sorbowego, kwasu benzoesowego, kwasu octowego).
Ważne jest aby eliminować szkodliwe składniki diety i zastępować je tymi zalecanymi, które z powodzeniem znajdziemy w naszym otoczeniu.

Twoje zdrowie w Twoich rękach – samobadanie piersi

Im wcześniej rozpoznamy raka piersi i zaczniemy go leczyć, tym większe są szanse zarówno na wyleczenie jak i na przeprowadzenie zabiegów oszczędzających pierś i węzły chłonne pachowe.

Kiedy badać piersi? Najlepiej badać się w pierwszej fazie cyklu (do 10 dnia od rozpoczęcia miesiączki)

Jak badać piersi?
1. Oglądać – oglądanie jest bardzo ważną składową badania fizykalnego. Najlepiej wykonywać je przed lustrem, w pozycji stojącej, najpierw z rękami wzdłuż ciała, a następnie podnosząc je do góry. Patrzymy na piersi i obserwujemy czy nie pojawiły się:
– owrzodzenia skóry piersi
– zaczerwienienia skóry
– zmiany „krostkowe” lub owrzodzenia w obrębie brodawki
– wciągnięcie brodawki
– wyciek z brodawki
– asymetria piersi
– zaciąganie, pogrubienie skóry, nierówności – tzw. efekt skórki pomarańczy
2. Dotykać – badanie należy przeprowadzić w pozycji leżącej i stojącej, badamy całą pierś, łącznie z częścią sięgającą aż do dołu pachowego (tzw. ogon Spence’a)
– w pozycji stojącej: trzymając palce płasko złączone, naciskaj piersi ruchem okrężnym, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, miejsce przy miejscu, zaczynając od brodawki, a po zakreśleniu największego koła z powrotem ku środkowi; delikatnie ściskając brodawki sutkowe pomiędzy dwoma palcami, obserwuj czy ucisk nie powoduje pojawienia się wydzieliny lub krwi
– w pozycji leżącej: połóż rękę wzdłuż tułowia, drugą rękę wsuń pod pachę i sprawdź, czy nie masz powiększonych węzłów
3. Reagować – jeśli zauważyłaś niepokojącą zmianę – zgłoś się do lekarza, może on zlecić wykonanie dodatkowych badań obrazowych np. mammografię i/lub USG piersi. Jeżeli zostanie wykryta podejrzana zmiana lub o wysokim prawdopodobieństwie złośliwości zostaniesz skierowana na wykonanie biopsji, jeżeli okaże się że zmiana jest łagodna lekarz zaleci regularna obserwację i okresowe badania, jeżeli okaże się, że zmiana jest złośliwa zostanie zdrożone leczenie onkologiczne.

Radioterapia jest metodą dość bezpieczną, ale nie jest ona całkowicie pozbawiona działań niepożądanych.
Jakie mogą być powikłania po radioterapii?
Wyróżnia się powikłania wczesne, inaczej ostre (zaczerwienienie skóry, złuszczanie naskórka, ból gardła przy przełykaniu, chrypka, kaszel, duszności, niekiedy obrzęk i bolesność napromieniowanej piersi) objawy pojawiają się w trakcie radioterapii i do trzech miesięcy po jej zakończeniu (trwają stosunkowo krótko i są odwracalne). Druga grupa powikłań to powikłania późne, inaczej nazywane przewlekłymi, mogą wystąpić w okresie od kilku do kilkunastu miesięcy po napromieniowaniu i zwykle są to: zwłóknienia tkanki podskórnej i przebarwienia skóry w obszarze napromienianym. U chorych leczonych z powodu raka piersi zlokalizowanego po stronie lewej istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. To ryzyko dotyczy szczególnie tych chorych, u których podawano chemioterapię.
Jak postępować w trakcie i po radioterapii?
– należy ograniczyć mycie okolic napromienianych w trakcie i po radioterapii do czasu ustąpienia reakcji popromiennej
– należy chronić przed urazami i słońcem okolice skóry, która była napromieniana
– należy wietrzyć obszar skóry, który był napromieniany oraz stosować zasypki z alantoiny w przypadku gdy pojawi się rumień i złuszczanie naskórka – można stosować maści z alantoiną lub bepantenem wg zaleceń lekarza
– jeżeli wystąpią zaburzenia połykania, ból gardła przy przełykaniu stosuje się leki przeciwbólowe, płukanie gardła rumiankiem, picie siemienia lnianego
– jeżeli pojawi się kaszel i duszność z towarzyszącą gorączką to mogą to być objawy popromiennego zapalenia płuc – w takich przypadkach stosuje się antybiotyki i leki sterydowe.

Witamina D pełni w organizmie wiele istotnych funkcji:
jest niezbędna do prawidłowego rozwoju i mineralizacji kości oraz zębów
zapobiega osteomalacji i osteoporozie zmniejszając ryzyko złamań kości
reguluje ilość wapnia w osoczu krwi, co jest istotne dla powstawania sygnałów nerwowych
wspomaga układ odpornościowy
przeciwdziała chorobom układu krwionośnego i nadciśnieniu
jest ważna w zapobieganiu cukrzycy
zmniejsza ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych
i aby mogła je pełnić prawidłowo, musi być dostarczana w odpowiednich dawkach. Jako że w naszej diecie występują stosunkowo niewielkie jej ilości, w ostatnich latach w wielu krajach pojawiły się zalecenia suplementacji tą witaminą zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.

Zalecenia suplementacji witaminą D według wytycznych dla Europy Środkowej:
dzieci i młodzież (1 – 18 lat) suplementacja w dawce 600 – 1000 IU na dobę (zależnie od masy ciała)
dorośli (> 18 lat) i seniorzy suplementacja w dawce 800 – 2000 IU na dobę (zależnie od masy ciała)
kobiety ciężarne i karmiące piersią: suplementacja w dawce 1500 – 2000 IU na dobę
Idealną sytuacją byłoby okresowe monitorowanie stężenia 25(OH)D we krwi, które powinno być wykonywane w celu doboru optymalnej dawki witaminy D i weryfikacji skuteczności jej suplementacji.
Celem suplementacji witaminą D jest uzyskanie i podtrzymanie stężenia 25(OH)D wynoszącego 30 – 50 ng/ml (75 – 125 nmol/l).

Zaszczep się i bądź niezawodny!
Podczas ostatniego sezonu grypowego 2016/2017 odnotowano w Polsce ponad 3,8 miliona zachorowań na grypę i choroby grypopodobne! Należy pamiętać, że grypa może doprowadzić do wielu powikłań zagrażających zdrowiu i życiu, szczególnie wśród pacjentów z grup ryzyka (dzieci, osób starszych i chorujących przewlekle).
Grypa to nie tylko kwestie medyczne, to również nieplanowane zmiany w naszym budżecie domowym (koszty leczenia) i w kalendarzu – odwołane spotkania, niezrealizowane zadania i projekty. Grypa może pokrzyżować wszystkie plany, a dyskomfort chorowania i konieczność nadrabiania zaległości może przyprawić o dodatkowy ból głowy!
Warto wiedzieć, że osoba zakażona (nawet bezobjawowo – 33% przypadków) przez około 5 dni jest źródłem zakażenia dla swojej rodziny, znajomych i współpracowników. Dlatego też, szczepienia przeciwko grypie zalecane są nie tylko osobom z grupy ryzyka, ale również osobom zdrowym. Szczepienia to wyraz troski zarówno o swój organizm, jak również o najbliższych!
Są sytuacje, na które nie mamy wpływu, ale grypie można zapobiec. Żadna inna metoda zapobiegania grypie nie jest tak skuteczna jak szczepienia. W badaniach potwierdzono nawet 89% skuteczność w zapobieganiu zachorowaniom wśród zdrowych dorosłych! Nie zwlekaj i zaszczep się już dziś!
Zapraszamy na szczepienia do Gabinetów Marcelin co tydzień w piątki. Dostępna jest u nas najnowsza czterowalentna szczepionka przeciw grypie, która zapewnia szerszą ochronę ponieważ w jej skład wchodzą obie krążące w populacji linie wirusa grypy typu B: B Yamagata oraz B Victoria, a oprócz tego stanowi profilaktykę ochronną przed wirusami A/H1N1 oraz A/H3N2.
Rejestracja pod numerem telefonu 500 258 146.

Diagnostyka i leczenie raka piersi cz.2 – radioterapia
Radioterapia jest metodą leczenia, w której wykorzystuje się oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią. U chorych na raka piersi stosowana jest jako leczenie uzupełniające po zabiegach chirurgicznych i ma na celu zmniejszenie ryzyka rozwoju nawrotu choroby.
U chorych po zabiegach z oszczędzeniem piersi napromieniany jest gruczoł piersiowy, a dodatkowo u niektórych chorych, jeśli są wskazania, napromieniane są również regionalne węzły chłonne. U chorych, u których wykonano amputację piersi (mastektomię) obszar napromieniowany obejmuje ścianę klatki piersiowej z blizną pooperacyjną oraz okolice regionalnych węzłów chłonnych.

Jak odbywa się planowanie terapii? 
Przed rozpoczęciem leczenia określany jest obszar, który będzie napromieniany. Jego rozległość ustalana jest indywidualnie dla każdej chorej i zależy od obecności czynników, które są wskazaniami do radioterapii. Następnie lekarz radioterapeuta wraz z fizykiem medycznym dobierają tak wielkość i kształt wiązek, aby leczenie było jak najbardziej skuteczne, przy jak najniższym ryzyku narażenia chorej na rozwój powikłań w zdrowych tkankach, znajdujących się w sąsiedztwie obszaru napromienianego.
Należy pamiętać, że radioterapia, jak każda inna metoda leczenia, może powodować powstawanie objawów ubocznych i powikłań – u każdej chorej poddawanej radioterapii w obszarze napromienianym rozwija się reakcja popromienna (tak zwany odczyn). 

Czy warto prowadzić zdrowy styl życia?
Zmiana naszych codziennych nawyków, wyborów, zachowań może znacząco przełożyć się na poprawę jakości naszego życia. Zdrowy styl życia może przyczyniać się do uniknięcia różnych dolegliwości.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczącymi prewencji chorób układu sercowo – naczyniowego do najistotniejszych czynników związanych z ryzykiem sercowo – naczyniowym zalicza się: palenie tytoniu, nieprawidłową dietę, małą aktywność fizyczną, nieprawidłową masę ciała, wysokie ciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu, cukrzycę.
To właśnie zdrowy tryb życia należy traktować jako czynnik, który może wpłynąć na obniżenie ryzyka chorób układu sercowo – naczyniowego. Istotnym elementem zdrowego stylu życia jest odpowiednia dieta.
Wielu z nas słowo dieta kojarzy się ze sposobami żywieniowymi, mającymi na celu (czasem wręcz radykalną) utratę wagi, lecz tak naprawdę diety takie mają niewiele wspólnego ze zdrowym, racjonalnym sposobem odżywiania się.
Dieta, która może stanowić czynnik obniżający ryzyko chorób układu sercowo – naczyniowego powinna składać się z następujących działań:
ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych, które powinny stanowić mniej niż 10% całkowitej energii zawartej w pożywieniu, w wyniku zastąpienia ich wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi
ograniczenie spożywania kwasów nienasyconych trans: możliwie jak najmniej, najlepiej nie spożywać przetworzonego pożywienia
ograniczenie spożywania soli do mniej niż 5 gram dziennie
spożywanie 30 – 45 gram błonnika dziennie, najlepiej pochodzącego z produktów pełnoziarnistych
spożywanie 2 – 3 porcji owoców dziennie
spożywanie 2 – 3 porcji warzyw dziennie
spożywanie ryb 1 – 2 razy w tygodniu, w tym raz ryby tłuste
spożywanie 30 gram niesolonych orzechów dziennie
ograniczenie spożywania napojów alkoholowych do maksymalnie 20 gram alkoholu na dobę u mężczyzn i maksymalnie 10 gram alkoholu na dobę u kobiet
ograniczenie spożywania bezalkoholowych napojów słodzonych cukrem
Zmieniając nieprawidłowe nawyki żywieniowe możemy przyczynić się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo – naczyniowego.

Chemioterapia adjuwantowa polega na stosowaniu leków przeciwnowotworowych, które mają za zadanie zniszczyć pojedyncze komórki nowotworowe, które mogły pozostać w organizmie po leczeniu operacyjnym – chemioterapia zmniejsza tym samym ryzyko nawrotu choroby i jej rozsiewu, czyli rozprzestrzeniania się do innych części organizmu.
Kiedy chemioterapia jest zalecana? Decyduje o tym szereg czynników m. in.: ryzyko nawrotu miejscowego lub rozsiewu choroby, obecność lub brak receptorów hormonalnych, ekspresja receptora HER2 (receptor dla naskórkowego czynnika wzrostu), ogólny stan zdrowia, preferencje chorej.
Jakie są rodzaje chemioterapii?
W chemioterapii używane są różne schematy leczenia. Mogą one składać się z jednego lub kilku leków. Bardziej skuteczna jest chemioterapia wielolekowa. Dobór leków zależy od tego, jakie inne formy leczenia są planowane, stopnia zaawansowania choroby, obecności niekorzystnych czynników ryzyka oraz wieku.
Najczęściej w leczeniu chorych na raka piersi stosowane są: antracykliny, inhibitory wrzeciona mitotycznego, antymetabolity, leki alkilujące.

4 października to światowy dzień onkologii czyli dziedziny medycyny wyspecjalizowanej w rozpoznawaniu i leczeniu schorzeń nowotworowych. Warto w tym dniu, przybliżyć czym onkologia się zajmuje. Onkologia kliniczna zajmuje się ogólnoustrojowym leczeniem przyczynowym oraz wspomagającym osób chorych na nowotwory – onkolodzy kliniczni zajmują się diagnostyką nowotworową, planowaniem i wdrażaniem leczenia pacjentów onkologicznych z pominięciem leczenia chirurgicznego (polegającego na wycięciu chorych tkanek). Metodami leczenia ogólnoustrojowego są m.in.: chemioterapia (polegająca na stosowaniu leków przeciwnowotworowych niszczących intensywnie dzielące się komórki takie jak komórki nowotworowe, niszczy także zdrowe komórki, ale te wykazują zdolność naprawy uszkodzeń), radioterapia (metoda leczenia wykorzystująca oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią – ma na celu m.in. zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby po leczeniu chirurgicznym i poprzez to wpływa na poprawę wyników leczenia), hormonoterapia (leczenie stosowane u chorych, u których stwierdzono obecność receptorów hormonalnych w komórkach nowotworowych), leczenie wspomagające (dodatkowe środki poprawiające samopoczucie i jakość życia np. terapie relaksacyjne, masaż, muzykoterapia, dieta, udział w grupie wsparcia).

Czy wiesz, że co godzinę ktoś w Polsce dowiaduje się, że choruje na nowotwór krwi czyli białaczkę? Życie tych pacjentów mogą uratować komórki macierzyste od zgodnego genetycznie dawcy, jednak odnalezienie odpowiedniego dawcy nie jest proste. Większość z nas posiada gdzieś na świecie bliźniaka genetycznego, kogoś o praktycznie identycznym kodzie genetycznym jak my. Dla pacjenta odnalezienie zgodnego dawcy może być kwestią życia lub śmierci. Aby dać komuś szansę na nowe życie wystarczy pobrać wymaz z wewnętrznej strony policzka. Pobranie wymazu oraz wypełnienie formularza rejestracyjnego pozwoli zarejestrować Cię jako potencjalnego dawcę komórek macierzystych. Im więcej osób zarejestrowanych w bazie dawców tym większa szansa na życie dla osób chorych na nowotwory krwi.
Gdy już zadzwoni do Ciebie telefon z informacją, że możesz komuś pomóc dzieląc się swoimi komórkami macierzystymi nastąpi etap, w którym komórki zostaną od Ciebie pobrane.
Na początku pobierana jest próbka krwi potwierdzająca zgodność dawcy z biorcą, następnie dawca poddany zostaje szczegółowym badaniom medycznym. Kiedy zgodność zostaje potwierdzona następuje pobranie komórek macierzystych.
Dzieję się to na dwa sposoby:
– w 80% przypadków krwiotwórcze komórki macierzyste pobierane są z krwi obwodowej (zajmuje to około 4 godzin), procedura może być powtórzona następnego dnia.
– w 20% przypadków pobiera się szpik kostny z talerza kości biodrowej – ten zabieg trwa jedynie godzinę, ale odbywa się w znieczuleniu ogólnym, dlatego dawca po zabiegu musi spędzić od 2 do 3 dni w szpitalu. Jest to jednak mała cena i niewygoda za możliwość podarowania komuś kolejnych lat życia w zdrowiu.
Zarejestruj się jako potencjalny dawca komórek macierzystych, a może to właśnie Ty uratujesz komuś życie!

Europejski dzień prostaty został ustanowiony przez Europejskie Towarzystwo Urologiczne po to aby zwiększyć wśród społeczeństwa świadomość na temat chorób gruczołu krokowego oraz zmobilizować mężczyzn do wykonywania profilaktycznych badań.
Prostata to gruczoł, którego wydzielina wchodzi w skład spermy i umożliwia plemnikom poruszanie się. Ułożony jest poniżej pęcherza moczowego, przez jego środek przebiega cewka moczowa. W momencie kiedy następuje jego rozrost (a dzieję się tak zazwyczaj u mężczyzn po 50. roku życia – u których spada poziom hormonów płciowych) może dojść do trudności w oddawaniu moczu, nawracających infekcji układu moczowego, a w konsekwencji do zaburzenia pracy nerek.
Łagodne powiększenie prostaty wcześnie rozpoznane pozwala na rozpoczęcie odpowiedniej terapii, złagodzeniu dolegliwości, a także wykryciu większego zagrożenia jakim jest rak prostaty, który zajmuje trzecie miejsce na liście wśród nowotworów o najwyższym wskaźniku śmiertelności wśród mężczyzn. Dobrą wiadomością jest jednak fakt, iż ma on najczęściej charakter pierwotny (jego źródłem są tkanki prostaty) co oznacza, że wcześnie wykryty (za pomocą prostego badania u urologa i zbadania poziomu białka PSA we krwi) może być w porę wycięty i zneutralizowany.
Zachęcamy zatem wszystkich Panów do kontrolnych badań u naszego specjalisty dr Roberta Kuźmy, specjalisty z zakresu urologii i chirurgii ogólnej.

Gabinety Marcelin w swojej ofercie posiadają możliwość pobrania krwi do analizy medycznej.
Punk pobrań Gabinetów Marcelin czynny jest codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 12:00. Obsługuje dorosłych i dzieci od wieku szkolnego.
Oznaczenia wykonuje laboratorium Diagnostyka – większość wyników dostępna jest w wersji papierowej oraz on-line już kolejnego dnia po pobraniu.

Obecnie na wynikach drukowane są zakresy wartości prawidłowych, co czasami jest przyczyną ich błędnej, samodzielnej interpretacji. Dodatkowo w internecie można znaleźć mniej lub bardziej rzetelne informacje na ten temat.

Należy pamiętać, że wartości prawidłowe mogą zależeć od wieku, płci, rasy, budowy ciała, diety, wysiłku fizycznego, sytuacji klinicznej itp. Dlatego wynik mieszczący się w zakresie podanych norm może być jednak nieprawidłowy. Podobnie wynik poza „normą” może być dla danego pacjenta prawidłowy.

Kolejnym ważnym elementem jest zmiana wyniku badania w czasie, czy współistnienia chorób lub przyjmowanie leków wpływających na dane oznaczenie. Czasami istotne jest dopiero kilku/wielokrotne przekroczenie wartości uznanej za prawidłową. Co więcej, o chorobie może świadczyć konstelacja zmian różnych parametrów, a nie tylko jednego.

W przypadku oceny efektów leczenia – np. nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń lipidowych (cholesterol, trójglicerydy) istnieją różne wartości docelowe stężeń lipidów w zależności od sytuacji klinicznej.

Ostatnią przeszkodą w samodzielnej interpretacji jest możliwość błędu laboratoryjnego, który może być prosty do zauważenia przez lekarza, dla pacjenta niewidoczny. Dlatego nierzadko badanie trzeba powtórzyć przed dalszą diagnostyką czy rozpoczęciem leczenia.

Podsumowując, odradzam ocenianie wyników badań na własną rękę – może to zaowocować wykonywaniem kolejnych, niepotrzebnych badań; może wywołać niepotrzebny stres lub uśpić czujność w przypadku istotnej nieprawidłowości.

Leczenie przeciwbólowe jest integralną częścią terapii przeciwnowotworowej. Ma na celu ulżyć cierpieniu pacjentów oraz zapobiec destrukcyjnemu wpływowi bólu na tryb życia chorego i jego rodziny. Ból może pojawiać się na każdym etapie choroby nowotworowej i występuje średnio u 50%, a w zaawansowanym okresie choroby u ponad 75% chorych. Podstawową metodą leczenia bólu u chorych na nowotwór jest farmakoterapia przeprowadzona wg schematu „drabiny analgetycznej” .

Obecnie wyróżnia się następujące kategorie bólów nowotworowych:

  1. Ból spowodowany nowotworem lub jego przerzutami: bóle spowodowane rozrastaniem się guza nowotworowego, uciskiem guza na nerwy, przerzutami nowotworowymi do kości, skóry, narządów miąższowych.
  2. Bóle związane z wyniszczeniem nowotworowym: bóle spowodowane odleżynami, zaparciami, zapaleniem błon śluzowych jamy ustnej, przełyku itp.
  3. Ból będący skutkiem przebytego leczenia przeciwnowotworowego: chemioterapia może bezpośrednio powodować uszkodzenia nerwów obwodowych (polineuropatia), lub na skutek obniżenia odporności być przyczyną uaktywnienia się infekcji wirusowej, która może dawać bardzo bolesny zespół bólowy (półpasiec i neuralgia popółpaścowa).

Do oceny natężenia bólu u pacjentów powszechnie stosuje się skalę wizualno-analogową. Jest to 10-centymetrowy odcinek. Jego początek [0] oznacza całkowity brak bólu, a koniec [10] najsilniejszy ból, jaki chory może sobie wyobrazić. Na odcinku tym chory wskazuje punkt odpowiadający obecnie odczuwanemu bólowi. Wynik zapisywany jest jako liczba odpowiadająca liczbie milimetrów (centymetrów) od początku odcinka.

Około 90% chorych z bólami nowotworowymi może być skutecznie leczonych farmakologicznie. W uproszczeniu, leczenie bólów nowotworowych składa się z dwóch podstawowych, równolegle stosowanych elementów:

  1. zastosowanie leków przeciwbólowych – rodzaj i dawki leków dobierane są w zależności od nasilenia bólu, według drabiny analgetycznej (leki nieopioidowe – opioidy)
  2. zastosowanie leków i metod uzupełniających (adiuwantowych) – wybór leków lub metody zależy przede wszystkim od ustalonego rozpoznania (leki adiuwantowe, blokady, neurolizy, paliatywne leczenie onkologiczne).

Leki stosowane w leczeniu bólów nowotworowych

Większość leków przeciwbólowych można zaliczyć do jednej z następujących grup:

  1. analgetyki nieopioidowe (paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne)
  2. słabe opioidy (opioidy wykazujące efekt pułapowy)
  3. silne opioidy
  4. leki uzupełniające

Strategia leczenia polega na:

  1. regularnym podawaniu leków (zgodnie z właściwościami farmakologicznymi w celu zapewnienia stałego poziomu terapeutycznego)
  2. dodatkowym stosowaniu ratujących dawek leków w przypadkach dodatkowych bólów (np. bóle przebijające)
  3. stosowaniu leków silniejszych (wyższego stopnia), kiedy słabsze przestają być skuteczne
  4. kojarzeniu leków przeciwbólowych z lekami nasilającymi ich efekt, działającymi przyczynowo lub zmniejszającymi efekty uboczne leczenia (leki uzupełniające)
  5. konieczności zapobiegania i leczenia działań ubocznych leków przeciwbólowych (przede wszystkim – zaparć)

Najlepszym rodzajem treningu w chorobie niedokrwiennej serca jest wysiłek wytrzymałościowy. Nazwa „wytrzymałościowy” nie oznacza, że jest to wysiłek ciężki, związany z osiąganiem wyników, pokonywaniem granic wytrzymałości czy uprawianiem sportu wyczynowego. Wręcz przeciwnie  – wysiłek (trening) wytrzymałościowy to ćwiczenia, który w przyjemny, łagodnie obciążający sposób angażują duże grupy mięśni.

Taki rodzaj wysiłku jest dostępny niemal dla każdego. Może być prowadzony w formie ciągłej (u pacjentów z dobrą tolerancją wysiłku) lub z przerwami, czyli w formie interwałowej.

Drugim rodzajem treningu jest trening nazywany oporowym, który wzmacnia przede wszystkim wytrzymałość siłową. Trening ten w większym stopniu obciąża układ mięśniowy.

Warto wiedzieć, że wysiłek fizyczny ma działanie kardioprotekcyjne, co oznacza, że chroni serce. Wpływ ten zależy od kilku czynników: rodzaju wysiłku, całkowitej dawki ćwiczeń (liczonej w kcal/tydzień) oraz częstości i intensywności wysiłku.

Szczególnie ważne jest to, aby aktywność fizyczna była dla ćwiczącej osoby rzeczywistym wysiłkiem. Zbyt mało intensywna aktywność nie przyniesie pożądanych korzyści. Podobnie – zbyt duża intensywność fizyczna nie poprawi efektu kardioprotekcyjnego, a może być niebezpieczna.

Według Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego najlepszy efekt kardioprotekcyjne uzyskuje się jeśli trening odbywa się zgodnie z poniższymi zaleceniami:

 – częstotliwość treningu: 4 – 5 razy w tygodniu

 – intensywność ćwiczeń: 60 – 80% tętna maksymalnego dla wieku

 – czas trwania pojedynczego treningu: 30 – 60 minut

 – zalecany trening: wytrzymałościowy

Jak wynika z tych zaleceń, treningi wytrzymałościowe – które stanowią podstawę rehabilitacji pozawałowej – powinny mieć umiarkowaną intensywność i należy je wykonywać 4 – 5 razy w tygodniu. Optymalny wydatek energetyczny w trakcie treningów, liczony w skali całego tygodnia, powinien przekraczać 2000 kcal (nie mniej niż 1000 kcal/tydzień).

Jako uzupełnienie ćwiczeń można także wykonywać trening oporowy (około 10 – 15% całkowitego wysiłku energetycznego).

Intensywność wysiłku powinna być umiarkowana. Co to znaczy?

Obrazowo mówiąc, wysiłek umiarkowany powoduje tylko nieznaczne przyspieszenie częstości oddechów, które nie uniemożliwia swobodnej rozmowy. Skóra nie powinna spływać potem, lecz być nim co najwyżej delikatnie zroszona. Taki wysiłek jest odczuwany jako przyjemny i niezbyt uciążliwy.

Wyznaczanie maksymalnej dopuszczalnej intensywności ćwiczeń następuje na podstawie próby wysiłkowej, w oparciu o tak zwaną rezerwę częstotliwości skurczów serca.

Wartość dopuszczalnej częstotliwości skurczów serca podczas treningu (tak zwane tętno treningowe) wylicza się jako sumę wartości spoczynkowej częstotliwości skurczów serca (tętno spoczynkowe – HRrest) i określany procent rezerwy częstotliwości skurczów serca (HRR).

Rezerwa częstotliwości skurczów serca (HRR) to różnica maksymalnego tętna (HRmax) osiągniętego podczas testu wysiłkowego i tętna w spoczynku (HRrest).

HRR = HRmax – HRrest

Tętno treningowe = 40 – 80% HRR + HRrest

*Dobrą kontrolę tętna treningowego umożliwia stosowanie niedrogich urządzeń takich jak pulsometry

Rehabilitacja kardiologiczna odgrywa zasadniczą rolę w każdej osoby z wysokim ryzykiem ostrego zespołu sercowo – naczyniowego (także powtórnego). Jeżeli jesteś osobą z nadwagą lub palisz papierosy wraz z wdrożeniem rehabilitacji powinieneś jeszcze zmienić styl życia i postawić sobie za cel:

 – zmniejszenie masy ciała: do należnej BMI <25 (sam trening pozwala obniżyć wagę ciała o 2 – 3 kg, a trening w połączeniu z dietą – nawet o 8,5 kg).

 – trwałe zaprzestanie palenia tytoniu – palenie tytoniu ma niekorzystny wpływ na śródbłonek naczyń, a także na przebudowę blaszki miażdżycowej. Jeśli masz kłopoty z rzuceniem palenia, poproś swojego lekarza o pomoc, być może także farmakologiczną lub skorzystaj z porad psychologa.

Zapamiętaj! Ćwiczyć należy regularnie! Po trzech miesiącach od zaprzestania aktywności fizycznej znika efekt kardioprotekcyjnego wysiłku fizycznego!

Objawy napadu padaczkowego:

 – nagła utrata przytomności lub zaburzenia świadomości w różnym stopniu

 – gwałtowne „drgające” ruchy całego ciała, szczególnie kończyn; w napadach częściowych drgawki mogą dotyczyć tylko jednej lub dwóch kończyn

 – możliwe bezwiedne oddanie moczu i stolca

 – szczękościsk, któremu może towarzyszyć przygryzienie warg lub języka

 – zesztywnienie, wyprężenie ciała, usztywnienie karku i gwałtowne ruchy głowy

 – bezdech lub ciężki, głośny oddech

 – po ustąpieniu drgawek głęboki sen lub zaburzenia orientacji – chory nie wie gdzie jest i co się stało

Co należy zrobić? Jak pomóc osobie z napadem padaczkowym?

 – zapewnij sobie bezpieczeństwo (jeżeli masz taką możliwość załóż rękawiczki – gdyż możesz mieć kontakt z krwią poszkodowanego)

 – zabezpiecz chorego przed urazami – ale nie krępuj jego ruchów! Ułóż go w bezpiecznym miejscu (jeśli możesz, podtrzymaj go już w czasie upadku), zabezpieczaj jego głowę, by nie uderzała o twarde podłoże (uklęknij za nim, ułóż jego głowę między swoimi kolanami, podtrzymując ją jednocześnie dłońmi). Odsuń z zasięgu rąk i nóg chorego twarde przedmioty i kable

 – zapobiegaj zachłyśnięciu, jeśli chory wymiotuje, ułóż go na boku

 – jeśli nie wiesz czy chory leczy się na padaczkę, a drgawki nie ustępują, wystąpiły po raz pierwszy lub napad trwał ponad 3 minuty (nawet u osoby z rozpoznaną padaczką)  – wezwij pogotowie

Nie wolno:

 – nie wkładaj nic między zęby chorego

 – nie krępuj ruchów chorego, nie używaj siły w celu powstrzymania ataku drgawek

 – nie przenoś chorego mającego drgawki, chyba że znajduje się w niebezpiecznym miejscu

 – podczas napadu nie podawaj nic do jedzenia i picia

 – podczas drgawek nie wykonuj oddechów ratowniczych – bezdech w czasie napadu jest jednym z towarzyszących objawów

 – nie zostawiaj chorego samego

 – nie budź chorego po ataku, lecz zapewnij mu spokój

 – nie lekceważ napadów drgawkowych

Napady drgawkowe mogą być objawem padaczki – czyli zaburzenia pracy mózgu powstające z przyczyn wrodzonych lub nabytych (np. po urazie czy zatruciu). Przyczyną drgawek mogą być także: choroby serca, duży wzrost ciśnienia krwi, udar mózgu, guz mózgu, krwiak śródmózgowy, uraz głowy, zatrucie (alkoholem, lekami, narkotykami, toksycznymi oparami), przegrzanie (np. udar cieplny), spadek poziomu glukozy we krwi.

 Zwiastuny drgawek:

 – nagła zmiana nastroju, podenerwowanie, niepokój

 – zaburzenia czucia, np. drętwienie kończyn

 – zaburzenia widzenia np. mroczki przed oczami, aura

 – zaburzenia słyszenia i powonienia (np. wyczuwanie nieprzyjemnego zapachu, niewyczuwalnego dla innych)

 – zawroty, ból głowy

 – nudności, wymioty

Drgawki nie muszą obejmować całego ciała, mogą ograniczać się do jednej kończyny lub jej części, nie muszą też przebiegać z utratą przytomności. Czasem napady padaczkowe ograniczają się n. do niekontrolowanych ruchów mięśni twarzy, takich jak np. cmokanie lub mruganie i brak kontaktu z chorym.

Nadciśnienie tętnicze to wartości ciśnienia spoczynkowego równe lub większe od 140/90 mm Hg.

Terminem „ciśnienie tętnicze” określa się siłę nacisku krwi krążącej w tętnicach na ich ścianę. Wartość ciśnienia w czasie skurczu serca (wartość wyższa) to ciśnienie skurczowe, a w okresie jego rozkurczu (wartość niższa) – ciśnienie rozkurczowe. Gdy te wartości regularnie przekraczają w spoczynku 139 mm Hg dla ciśnienia skurczowego lub 89 mm Hg dla ciśnienia rozkurczowego, można rozpoznać NADCIŚNIENIE TĘTNICZE. Wśród osób, które ukończyły 60 rok życia, choroba ta występuje częściej niż u młodszych, bo aż u około 50% populacji.

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego u osób powyżej 18 roku życia*

 – ciśnienie tętnicze optymalne <120 mm Hg/ 80 mm Hg

 – ciśnienie tętnicze prawidłowe 120 – 129 mm Hg/ 80 – 84 mm Hg

 – ciśnienie wysokie prawidłowe 130 – 139 mm Hg/ 85 – 89 mm Hg

 – I okres  – nadciśnienie łagodne 140 – 159 mm Hg/ 90 – 99 mm Hg

 – II okres  – nadciśnienie umiarkowane 160 – 179 mm Hg/ 100 – 109 mm Hg

 – III okres  – nadciśnienie ciężkie >180 mm Hg/ >100 mm Hg

(*kategoria ciśnienia tętniczego jest określana przez wyższą wartość zmierzonego ciśnienia np. ciśnienie 146/76 – nadciśnienie łagodne)

Dlaczego nadciśnienie tętnicze jest niebezpieczne?

Długotrwale utrzymujące się podwyższone ciśnienie tętnicze wywiera bardzo szkodliwy wpływ na naczynia, serce i nerki. Następstwami nieleczonego lub nieskutecznie leczonego nadciśnienia są: choroba wieńcowa i niewydolność serca, udar mózgu i demencja, a także niewydolność nerek. Ryzyko wystąpienia tych powikłań jest znacznie częstsze w obecności nadciśnienia u osób w wieku podeszłym niż u osób młodych.

Korzyści z leczenia nadciśnienia

Jak wykazano w wielu prowadzonych na świecie badaniach, obniżenie ciśnienia tętniczego zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru mózgu, zawału serca, niewydolności krążenia i nerek oraz demencji. U wielu osób do obniżenia podwyższonego ciśnienia prowadzi modyfikacja stylu życia – np. ograniczenie spożycia soli, odpowiednia dieta, dostosowana do możliwości aktywność fizyczna, normalizacja masy ciała – stąd stanowi ona niezbędny element leczenia nadciśnienia tętniczego. Jednak większość chorych na nadciśnienie tętnicze wymaga przewlekłego przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych, zgodnie z zaleceniami lekarza i regularnych kontroli wartości ciśnienia. Tak więc warto regularnie mierzyć ciśnienie tętnicze, a w przypadku rozpoznania przez lekarza nadciśnienia należy zastosować się do jego zaleceń. Kontrola ciśnienia zwiększa efekty leczenia.

Co roku do szpitali w całej Polsce trafia ponad 100 tysięcy chorych, u których rozpoznano ostry zespół wieńcowy.

Ostry zespół wieńcowy (OZW) jest skutkiem niedokrwienia serca, co bezpośrednio zagraża życiu. Nieleczony prowadzi do powstawania zawału, czyli martwicy serca. Rozległe fragmenty serca tracą wówczas sprawność kurczącego się mięśnia – zmieniając się w niekurczliwą, sztywną bliznę. Serce traci wtedy również swoją sprawność jako pompa. Zawał powoduje osłabienie siły serca i może być przyczyną dalszych poważnych schorzeń, takich jak niewydolność serca czy arytmia.

Osoby u których rozpoznano stan przedzawałowy lub które przebyły zawał powinny uznać ten czas za dobry moment  aby „zdjąć nogę z gazu” i założyć sportowe obuwie. Rehabilitacja kardiologiczna jest bowiem bardzo ważnym etapem Twojego leczenia. Pozwala przywrócić sprawność fizyczną, zredukować ryzyko kolejnych incydentów kardiologicznych, a nawet obniżyć śmiertelność  – aż o 26%!

Ruch ma działanie kardioprotekcyjne, a więc chroni Twoje serce. Działanie to trwa tak długo, jak długo regularnie ćwiczysz – dlatego warto regularny ruch wprowadzić na stałe do swojego harmonogramu dnia.

Etapy rehabilitacji kardiologicznej:

Etap 1: pierwszy okres po incydencie sercowo – naczyniowym

Rehabilitacja powinna się rozpocząć już w pierwszej dobie po ustabilizowaniu się stanu zdrowia pacjenta. Na oddziale intensywnej opieki kardiologicznej rehabilitant przeprowadza z pacjentem indywidualne ćwiczenia oddechowe oraz ćwiczenia małych grup mięśniowych.

Z chwilą poprawy stanu ogólnego ćwiczenia zaczynają obejmować większe grupy mięśniowe, marsz, a także wchodzenie po schodach. Ćwiczenia w pierwszym okresie rehabilitacji trwają krótko – na początku około 5 minut – i stopniowo wydłużają się do 15 minut.

W pierwszym okresie rehabilitacja powinna przywrócić pacjentowi samowystarczalność w zakresie niezbędnych do codziennego funkcjonowania (pójście do toalety, samodzielne ubranie się, przejście do kuchni). Przed wypisaniem ze szpitala pacjent powinien być całkowicie uruchomiony i przejść test wysiłkowy.

Pierwszy okres rehabilitacji trwa zazwyczaj od 1 do 2 tygodnia, przy czym u osób z niepowikłanym zawałem serca okres uruchomienia wynosi od 4 do 10 dni, a u chorych z zawałem powikłanym – ponad 10 dni.

Etap 2: okres rekonwalescencji (rehabilitacja poszpitalna)

Najkorzystniejszą formą rehabilitacji dla pacjenta w tym okresie jest rehabilitacja w warunkach stacjonarnych – prowadzona pod okiem wykwalifikowanych fizjoterapeutów, przy udziale pielęgniarek, psychologów i dietetyka. Kwalifikują się do niej osoby starsze, z powikłaniami po zawale serca, poważnymi chorobami współistniejącymi, a także mieszkające w małych miejscowościach, w których dostęp do rehabilitacji byłby utrudniony.

Kwalifikacja do zajęć rehabilitacyjnych oraz ustalenie wielkości wysiłku, jaki pacjent będzie mógł wykonywać, odbywa się na podstawie próby wysiłkowej. W trakcie badania pacjent jest poddawany wysiłkowi fizycznemu o narastającym natężeniu.

Podczas tego badania monitoruje się EKG i mierzy ciśnienie tętnicze. Na podstawie wyników tego testu lekarz określa intensywność, z jaką może być prowadzony trening fizyczny danego pacjenta – należy bezwzględnie stosować się do tych zaleceń – aby trening był efektywny i bezpieczny.

Ten etap rehabilitacji na celu zwiększenie wydolności układu krążenia oraz zmniejszenie ryzyka rozwoju choroby i powikłań. W tym okresie stosuje się następujące rodzaje ćwiczeń: marsze na bieżni, jazdę na cykloergonometrze pod kierunkiem fizjoterapeuty, ćwiczenia ogólno-usprawniające (gimnastyka na sali) ćwiczenia oporowe (wzmacniające poszczególne grupy mięśni), ćwiczenia oddechowe.

Ćwiczenia cechują się stopniowo zwiększaną intensywnością. Ten etap rehabilitacji trwać może od 4 do 12 tygodni.

Podczas ćwiczeń pacjent powinien zwracać baczną uwagę na objawy, które bezwzględnie nakazują przerwanie wysiłku:

 – nadmierny wzrost albo spadek tętna lub ciśnienia

 – brak wzrostu tętna i ciśnienia pomimo znacznego obciążenia wysiłkiem

 – ból w klatce piersiowej

 – uczucie nadmiernego obciążenia wysiłkiem

 – wystąpienie zimnego potu na ciele

 – duszność

 – zawroty, nagły ból głowy

 – nudności, wymioty

Etap 3: późna rehabilitacja poszpitalna

Ten etap rehabilitacji powinien się zacząć zaraz po powrocie pacjenta do domu i trwać przez całe życie. Jego celem jest podtrzymanie efektów rehabilitacji, którą pacjent przeszedł w szpitalu, oraz dalsza poprawa sprawności i wydolności fizycznej.

Należy pamiętać aby każdy trening obejmował trzy fazy:

 – rozgrzewkę: trwającą 5 – 10 minut, na którą składają się ćwiczenia rozciągające, następnie uruchomienie dużych grup mięśniowych i stopniowe dochodzenie do poziomu treningu właściwego

 – trening właściwy: który powinien trwać minimum 30 minut, a optymalnie 60 minut. Podstawą tego treningu są ćwiczenia wytrzymałościowe (tzw. aerobowe), które uruchamiają i wzmacniają duże grupy mięśni. Ćwiczenia te powinny być wykonywane z taką intensywnością, aby suma wszystkich ćwiczeń w ciągu tygodnia dała wydatek energetyczny minimum 1000 kcal/tydzień, a optymalnie 2000 kcal/tydzień

 – faza wyciszenia: 5 – 10 minut, w czasie których stopniowo zmniejszamy obciążenie. Dzięki temu, że ćwiczenia będą miały coraz mniejszą intensywność, układ krążenia zaadaptuje się do zmniejszonego wysiłku. Pamiętaj, że nagłe przerwanie treningu może być niebezpieczne dla zdrowia, dlatego faza wyciszenia powinna być stałą częścią treningu i nie wolno jej pomijać.

Jak chronić się przed owadami w czasie podróży?

W tropiku ukłucia owadów mogą być przyczyną zakażeń wirusowych oraz chorób pasożytniczych, z których część stanowi poważne zagrożenie dla turystów. Tylko niektórym z nich można zapobiegać dzięki szczepieniom przed wyjazdem, dlatego ochrona przed komarami i innymi insektami w podróży jest bardzo ważna dla zdrowia.

Niektóre choroby przenoszone przez owady:

 – komary: malaria, denga, żółta gorączka (żółta febra – dostępna szczepionka), filariozy, japońskie zapalenie mózgu – dostępna szczepionka, gorączka Zachodniego Nilu, chikungunya

 – muchówki (ćmiankowate) – leiszmanioza

 – pluskwiaki – choroba Chagasa (trypanosomoza amerykańska)

 – muchy tse-tse – śpiączka afrykańska (trypanosomoza afrykańska)

Jak chronić się przed owadami w podróży?

 – na wycieczce w tropiku korzystaj z repelentów, czyli środków odstraszających owady, w postaci płynów, aerozoli, kremów czy sztyftów. Repelent stosuj na zdrową skórę odkrytych części ciała, według zaleceń producenta

 – wybieraj repelenty zawierające substancje o sprawdzonej skuteczności przeciwko komarom np. DEET, ikarydynę, IR3535

 – po kąpieli, pływaniu, przy wzmożonej potliwości  – częściej nakładaj repelent, zgodnie z instrukcją producenta

 – zabezpiecz miejsce noclegu: przed zaśnięciem sprawdź szczelność okien, drzwi, siatek w oknach, usuń z pomieszczeń komary

 – w miarę możliwości wybieraj pokoje z klimatyzacją albo korzystaj z moskitiery nadłóżkowej, nasączonej insektycydem (np. permetryną)

 – wykorzystuj ochronne właściwości ubrania (długie rękawy, nogawki, skarpetki) zwłaszcza w porach największej aktywności komarów. Ubranie możesz przed wyjazdem impregnować specjalnymi środkami przeciwko owadom

 – u dzieci powyżej 2. miesiąca życia możesz stosować repelenty zawierające DEET, zgodnie z zaleceniami producenta

Wybór metod unikania owadów zależy od charakteru wycieczki, stopnia narażenia na owady w podróży oraz występowania chorób przez nie przenoszonych w rejonie docelowym. W rejonach zagrożonych malarią warto szczególnie starannie zapobiegać ukłuciom komarów w porze największej aktywności gatunków przenoszących tę chorobę, czyli pod wieczór i w nocy.

Podstawowa reanimacja oznacza dwie czynności – uciśnięcia klatki piersiowej i oddechy ratownicze – mają one na celu podtrzymanie krążenia i dostarczenie tlenu do tkanek aż do czasu przybycia profesjonalnej pomocy.

Schemat postępowania:

  1. Zanim podejdziesz do poszkodowanego oceń swoje i jego bezpieczeństwo.
  2. Sprawdź czy poszkodowany jest przytomny – delikatnie potrząśnij go za ramiona i głośno zapytaj: „Czy wszystko porządku?”. Jeśli znasz imię poszkodowanego, mów do niego po imieniu, wydając polecenie: „Otwórz oczy!”.
  3. Jeśli poszkodowany reaguje, pozostaw go w pozycji, w której go znalazłeś i postaraj się ustalić co się stało.
  4. Poproś kogoś, by wezwał pogotowie, dzwoniąc pod numer 999 lub 112. Jeśli w pobliżu nie ma nikogo – zadzwoń sam.
  5. Nie pozostawiaj poszkodowanego samego i do czasu przybycia pogotowia regularnie oceniaj jego stan.
  6. Jeśli poszkodowany przestaje nagle reagować, sprawdź czy oddycha – jeśli nie, rozpocznij reanimację.
  7. Jeśli poszkodowany nie reaguje, zawołaj głośno o pomoc, udrożnij jego drogi oddechowe i sprawdź czy oddycha. Rób to za pomocą wzroku, słuchu i dotyku – przyjrzyj się, czy klatka piersiowa się unosi, sprawdź czy słyszysz szmer przepływającego przez usta powietrza i czy czujesz strumień powietrza na swoim policzku. Sprawdzanie powinno trwać nie krócej niż 10 sekund.
  8. Jeśli poszkodowany oddycha, ułóż go w pozycji bezpiecznej i okryj kocem, folią lub płaszczem.
  9. Czekając na przyjazd pogotowia, systematycznie sprawdzaj, czy poszkodowany nadal oddycha
  10. Jeżeli poszkodowany przestał oddychać natychmiast rozpocznij uciskanie klatki piersiowej. Poszkodowany musi leżeć na wznak, na twardym podłożu. Uklęknij obok, na wysokości jego klatki piersiowej. Odsłoń jego klatkę piersiową, po czym nasadę dłoni jednej ręki połóż na środku klatki piersiowej poszkodowanego (mniej więcej na wysokości sutków).
  11. Następnie przykryj dłoń nasadą drugiej dłoni. Żeby ustabilizować ręce, możesz spleść palce dłoni.
  12. Pochyl się nad poszkodowanym tak, żeby twoje ramiona znajdowały się nad jego klatką piersiową. Twoje ręce muszą być wyprostowane w łokciach.
  13. Uciskaj klatkę piersiową na głębokość 4 – 5 cm z prędkością ok. 100 razy na minutę. Zwalniając uścisk nie odrywaj rąk od klatki piersiowej poszkodowanego.
  14. Po 30 uciśnięciach wykonaj 2 oddechy ratownicze. W tym celu przesuń się w stronę głowy poszkodowanego. Udrożnij jego drogi oddechowe, odchylając głowę do tyłu. Podtrzymuj jedną ręką pod brodą, tak by jego usta pozostały otwarte, a drugą zaciskaj mu nos.
  15. Weź głęboki wdech, obejmij swoimi ustami usta poszkodowanego i wykonaj wydech. Wdech poszkodowanego powinien trwać ok. 1 sekundy. Jeśli możesz obserwuj jednocześnie jego klatkę piersiową – prawidłowy wdech powinien spowodować jej uniesienie. Po wdechu odsuń usta od ust poszkodowanego, nie puszczając głowy, i poczekaj na samodzielny wydech poszkodowanego. Potem wykonaj drugi wdech, postępując tak samo jak przy pierwszym.
  16. Jeśli masz maseczkę do sztucznego oddychania, możesz z niej skorzystać – zabezpieczy Cię ona przed kontaktem z krwią lub innymi wydzielinami poszkodowanego.
  17. Jeśli klatka poszkodowanego nie unosi się podczas wdechu, spróbuj ponownie udrożnić jego drogi oddechowe, sprawdź też, czy nie ma w ustach ciał obcych, np. protezy lub jedzenia. Jeśli są, i to w zasięgu Twoich palców, po prostu je wygarnij.
  18. Potem, aż do przybycia pogotowia wykonuj na przemian 30 uciśnięć i 2 oddechy ratownicze. Nie przerywaj do momentu, kiedy poszkodowany zacznie się poruszać albo nie będziesz miał już siły.
  19. Jeśli z jakiegoś powodu nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, wykonuj sam masaż serca, pamiętając o 100 uciśnięciach na minutę bez przerwy.
  20. Do reanimacji można także wykorzystać automatyczny defibrylator zewnętrzny – AED. Poproś o jak najszybsze jego dostarczenie i nadal wykonuj uciśnięcia klatki piersiowej i oddechy ratownicze.
  21. Reanimacja jest bardzo wyczerpująca dla ratownika – jeśli więc ktoś może Ci pomóc, reanimujcie na zmianę.

Więcej o zasadach pierwszej pomocy możesz przeczytać na stronie Medycyny Praktycznej mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc >>>

Niewydolność serca to stan, w którym uszkodzone serce nie może zapewnić wszystkim narządom i tkankom odpowiedniego przepływu krwi, szczególnie podczas wysiłku. Prowadzi to do duszności, łatwego męczenia, słabości, zawrotów głowy. Sprzyja również zatrzymywaniu wody w organizmie, co objawia się z kolei obrzękami na nogach, gromadzeniem wody w brzuchu i płucach.

Niewydolność serca rozwija się, kiedy serce jest przeciążone lub uszkodzone. Najczęściej prowadzą do tego: choroba wieńcowa, przebyty zawał serca, źle leczone nadciśnienie tętnicze, wady serca, kardiomiopatie (wrodzone, lub nabyte: po zapaleniu mięśnia sercowego czy toksyczne – np. alkoholowa), cukrzyca, otyłość, intensywne leczenie nowotworów.

Niewydolność serca rzadko daje się wyleczyć. Można jednak skutecznie zapanować nad jej objawami i spowolnić postęp choroby. Wymaga to zaangażowania, regularnego przyjmowania leków i przestrzegania pewnych ograniczeń. Jak zwykle najważniejsza jest profilaktyka, aby nie doszło do rozwoju niewydolności serca.

Metody niefarmakologiczne:

 – aktywność fizyczna (wysiłek fizyczny poprawia czynność serca, płuc, naczyń, wzmacnia kości i mięśnie, najlepszą formą treningu są ćwiczenia aerobowe, czyli takie przy, których dochodzi do przyspieszenia oddechu i pulsu: spacer, marsz, pływanie, taniec, jazda na rowerze. Pamiętaj! Poinformuj lekarza o zamiarze regularnego wysiłku i dostosuj jego intensywność do swoich możliwości i zaleceń lekarza)

 – nadmierne przyjmowanie sodu (soli kuchennej) sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, co może zaostrzyć objawy, dlatego nie dosalaj potraw – zamiast soli dodawaj ziół, unikaj potraw słonych: wędlin, wędzonych ryb, zup i sosów w proszku, konserw, produktów fast-food. Porozmawiaj z lekarzem o wprowadzeniu tzw. soli dietetycznej niskosodowej.

 – palenie papierosów uszkadza mięsień sercowy i naczynia – jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wdychany dym tytoniowy zmniejsza poziom tlenu we krwi, więc niedokrwione narządy otrzymują go jeszcze mniej. Papierosy zwiększają także ryzyko groźnej arytmii, co może prowadzić do zatrzymania pracy serca i śmierci! Zwalczaj nałóg palenia również w swoim otoczeniu – bierne palenie również jest szkodliwe.

 – sen – zarezerwuj co najmniej 8 godzin na odpoczynek nocny, unikaj wieczornych drzemek, używaj dodatkowych poduszek pod głowę (pomoże to zwalczyć dyskomfort spowodowany dusznościami i kaszlem), utrzymuj w sypialni temperaturę 18 – 20 stopni Celsjusza.

 – szczepienia – ostre infekcje to jedna z częstych przyczyn zaostrzeń niewydolności serca, wymagających pobytu w szpitalu. Najlepszym sposobem zapobiegania są szczepienia – bardzo zaleca jest coroczne szczepienie się przeciwko grypie, a także pneumokokom, powodującym zapalenia płuc.

 

Patomorfologia jest dziedziną medycyny, która zajmuje się badaniem mechanizmów powstawania chorób oraz opisem zmian morfologicznych, powstałych w skutek choroby.

Jak dotąd to właśnie badanie mikroskopowe komórek i fragmentów tkankowych guza jest jedyną obiektywną metoda pozwalającą na rozpoznanie nowotworu i ustalenie jego typu. Badanie mikroskopowe wyizolowanych komórek guza nosi nazwę badania cytologicznego, natomiast badanie fragmentów tkankowych guza określane  jest jako badanie histologiczne.

Czy każdy guz piersi oznacza raka?

Szacuje się, że jedynie w 5-10% przypadków zmian badanych mikroskopowo stwierdza się atypowy (tzn. nieprawidłowy) rozrost nabłonka gruczołu piersiowego. W części z nich atypowy rozrost ma charakter przedinwazyjny (rak „in situ”), w pozostałych przypadkach ma on postać złośliwego nowotworu, który charakteryzuje się naciekaniem i niszczeniem otaczających tkanek oraz tworzeniem wtórnych ognisk zwanych przerzutami.

Zdecydowana większość zmian guzowatych piersi w badaniu mikroskopowym jest rozpoznawana jako choroba włóknisto – torbielowata (zwana potocznie mastopatią). Postać guza mogą przyjmować również  ostre (np. ropne) lub przewlekłe zapalenie piersi, rozszerzenie przewodów wyprowadzających gruczołu czy martwica tkanki tłuszczowej. W części przypadków badany guz okazuje się być niezłośliwym nowotworem takim jak włókniako-gruczolak czy brodawczak.

Dzięki badaniu mikroskopowemu tkanki rakowej patomorfolog jest w stanie ustalić również dokładne rozmiary guza, stopień jego zróżnicowania (inaczej stopień złośliwości histologicznej) oraz tempo jego wzrostu. Na podstawie pobranego fragmentu guza analizuje również obecność receptorów steroidowych  (estrogenowego i progesteronowego) i receptora HER2 w komórkach rakowych, co na dalszym etapie postępowania pozwala na dobór odpowiedniego leczenia, zwłaszcza leczenia hormonalnego lub chemicznego.

Cukrzyca przybrała już postać globalnej epidemii. Szerokość geograficzna jest jednak bez znaczenia, gdy analizujemy konsekwencje tej choroby. Niezależnie bowiem od tego, kogo dotyka, zwykle towarzyszą jej inne zaburzenia: nadciśnienie tętnicze, otyłość, wysoki poziom cholesterolu, stłuszczenie wątroby. Cukrzyca powoduje szereg powikłań w zakresie małych naczyń – np. uszkodzenie siatkówki, nerek; dużych naczyń – miażdżyca i jej skutki tj. udar mózgu, zawał serca, stopa cukrzycowa; w zakresie układu nerwowego – tzw. polineuropatia – uszkodzenie wielu nerwów, zaburzenia odporności, w tym grzybice, ropne zmiany skórne i wiele innych. Cukrzyca istotnie skraca życie i zdecydowanie pogarsza jego jakość. Dlatego tak ważne jest zapobieganie jej wystąpienia, wczesna diagnostyka i odpowiednie leczenie.

Wyróżniamy kilka typów cukrzycy, w tym 2 podstawowe:

– Typ 1 tzw. cukrzyca młodzieńcza (wcześniej nazywana cukrzycą insulinozależną)- rozwija się głównie w dzieciństwie i wymaga od początku zastrzyków z insuliny. To w tym właśnie rodzaju choroby, organizm niszczy zdrowe komórki beta trzustki, które produkują insulinę. W takim wypadku chorzy muszą przyjmować insulinę już do końca życia. Nie wiadomo do końca co powoduje tę chorobę, wiadomo, że czynniki genetyczne i środowiskowe ogrywają tu dużą rolę.

– Typ 2 dotyczmy około 90% przypadków zachorowań. Bywa nazywana cukrzycą insulinoniezależną, ale nie jest to właściwa nazwa, gdyż w późniejszych stadiach choroby insulina też może być niezbędna w leczeniu. Ten typ cukrzycy związany jest ze starszym wiekiem, ale i stylem życia (a zwłaszcza z rozszerzającą się epidemią otyłości – im większy obwód pasa, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania).

Rozpoznanie

Cukrzyca typu 2 to choroba, która bardzo często nie daje żadnych objawów chorobowych w swojej początkowej fazie rozwoju. Niesie to spory problem, gdyż nawet w tym czasie powoli „niszczy” nasz organizm, a rozpoznanie jest proste, jednoznaczne i opiera się na pomiarze poziomu stężenia cukru we krwi żylnej. Następnym krokiem jest ocena z jakim typem cukrzycy mamy do czynienia.

Typowe objawy tego schorzenia w zaawansowanej fazie to: wzmożone pragnienie, osłabienie, częste oddawanie moczu, niezamierzona utrata masy ciała, śpiączka cukrzycowa.

Do rozpoznania cukrzycy musi być spełnione jedno z trzech kryteriów.

– przygodne badanie stężenia glukozy (tzw glikemia) o wartości ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l)

– 2x pomiar glikemii na czczo wynoszący ≥126 mg/dl (7,0 mmol/l) – drugie oznaczenie glikemii wykonane innego dnia

– glikemia w 120 minucie doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT) ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)

Oprócz właściwej choroby, wyróżnia się również stan przejściowy- nie będący już stanem zdrowia, ale nie będący też jeszcze cukrzycą. Nazywa się go „stanem przedcukrzycowym”.

Aby stwierdzić stan przedcukrzycowy wyróżnia się dwa sposoby:

– glikemia na czczo w przedziale 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l) (tzw. nieprawidłowa glikemia na czczo), jest to wskazanie by wykonać doustny test tolerancji glukozy

– glikemia w 120 minucie OGTT w przedziale 140–199 mg/dl (7,8–11,0 mmol/l) – tzw. nietolerancja glukozy

U niektórych ludzi powinno wykonywać się badania w kierunku cukrzycy nawet jeśli nie istnieją żadne jej objawy. Zaleca się badanie glikemii na czczo i/lub wykonanie badanie OGTT raz na rok w przypadku min.:

– gdy chory miał wcześniej stwierdzony stan przedcukrzycowy

– występuje nadwaga lub otyłość

– obecność diabetyka (cukrzyka) wśród rodzeństwa lub rodziców,

– po przebytej cukrzycy ciążowej, lub po urodzeniu dziecka o masie powyżej 4kg,

– u pacjentów z przedwczesną lub zaawansowaną z miażdżycą,

– u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym,

– u osób z małym stężeniem „dobrego cholesterolu” HDL < 40mg/dL – u pacjentów z hipetriglicerydemią – triglicerydy > 150mg/dL,

– u kobiet z zespołem policystycznych jajników,

– u pacjentów z mukowiscydozą

Leczenie

W przypadku cukrzycy typu 1 pacjenci zmuszeni są zażywać insulinę, jest to jedyna metoda kontroli tej choroby. Ważne jest również dokonywanie regularnych pomiarów stężenia glukozy we krwi glukometrem.

W typie 2 istnieje wiele możliwości leczenia choroby – od zmiany stylu życia na bardziej aktywny (jazda na rowerze, spacery, pływanie) poprzez dobrze zbilansowaną dietę (najważniejszy i najtrudniejszy punkt leczenia) i spożywanie nisko przetworzonych naturalnych produktów po leki doustne i zastrzyki z insuliny.

To o czym każdy diabetyk powinien pamiętać, to spożywanie domowych, nieprzetworzonych potraw, unikanie węglowodanów zawartych w produktach takich jak biały chleb, biały makaron, biały ryż, ciasta, herbatniki i inne produkty mączne. Należny do diety włączyć dużo warzyw, zdrowe tłuszcze takie jak oliwa z oliwek, olej kokosowy, naturalne masło (zamiast sztucznych margaryn). Należy całkowicie wykluczyć słodkie napoje, w tym soki owocowe, słodycze, jedzenie typu fast food, przetworzone wędliny oraz produkty wysokowęglowodanowe.

Choć ilość zagrożeń, które niesie ze sobą cukrzyca jest spora i może przerażać, to jednak świadomość, że możemy zostać nią dotknięci jest bardzo ważna, stosując bowiem odpowiednie leczenie, trzymając się właściwego stylu życia i diety, a tym samym dbając o prawidłowe poziomy glikemii, możemy ochronić się przed groźnymi następstwami tej choroby.

Więcej o cukrzycy i chorobach układu krążenia przez nią powodowanych możesz przeczytać w Kardioserwisie >>>